Gerrit Lansink
Enschede of Tupelo (Tuu-pe-loo)?
Wat ik deed op het moment dat ik hoorde dat John F. Kennedy was vermoord? Ik was aan het lezen en luisterde naar de radio. ‘Vliegende schijven’ heette het programma met verzoekplaten voor militairen overzee.
Wat ik deed op het moment dat ik de knallen op 13 mei 2000 hoorde? Ik zat thuis en had een cd opstaan. Nee, niet die van Nick Cave, en dus ook niet dat ene nummer.
Net als nu nog, woonde ik in Boekelo. Veilig ver van de Tollensstraat: als je in Google Earth een rechte lijn trekt van mijn huis naar de plek waar ooit S.E. Fireworks stond, dan geeft het programma een afstand aan van 8,69 kilometer, hemelsbreed dus. Genoeg dichtbij om de explosies goed te horen – ik dacht dat het bij klaarheldere hemel was gaan onweren – en te ver weg om enige schade te ondervinden. Wél zag je de rest van de zaterdag de grote donkere wolk die met zijn dikke staart naar de plaats des onheils wees.
De grote donkere wolk … de dagen vóór 13 mei en meer nog in de tijd erna draaide ik geregeld de cd ‘The Firstborn Is Dead’ van Nick Cave & The Bad Seeds. Vooral de song ‘Tupelo’ maakte diepe indruk. Het nummer begint al met zulk onheilspellend gedonder dat je zeker weet dat het goed mis zal gaan, maar weglopen helpt niet, kan niet.
Drijvend op diepdonkere gitaargolven die in heipaalritmen over je heen denderen, trekt Caves smerig dreigende spreekzang je het verhaal in. Hij sleurt je mee naar Amerika, naar Tupelo, Mississippi. Terug in de tijd, naar 8 januari 1935. In een soort stacaravan zal een jonge vrouw bevallen van een tweeling. Het eerste kind krijgt van de ouders later de voornamen Jesse Garon. Hij wordt dood geboren. Na nog eens 35 verschrikkelijke minuten komt het tweede jongetje van de eeneiïge tweeling ter wereld. Het duurt ijzingwekkend lang, maar dan begint de pasgeborene te huilen, hij zal ’t halen. Elvis Aaron Presley laat voor de eerste keer van zich horen …
Cave geeft het verhaal een diepduistere, oudtestamentische lading. We zien de grote donkere wolk, horen de donder als woest gegrom van het Beest dat op weg is naar Tupelo, door niets en niemand tegen te houden. De zanger kermt over de kinderen die wakker liggen door het gebonk van hun bloed. Hij ziet hoe de stad wordt overspoeld met zwarte regen, geen vis kan meer zwemmen, geen vogel meer vliegen. Tót de Koning zal zijn geboren.
Het dode kind wordt begraven in een schoenendoos met een rood lint eromheen. De Levende, de Koning, Hij zal de last dragen van Tupelo!
Het zal geen verbazing wekken dat Tupelo van Nick Cave zich in mijn hersens heeft geëtst als hét lied van de Vuurwerkramp. Dat is logisch, zelfs aan de hand van die koele rechte lijn in Google Earth. Deze begint in Boekelo, doorkruist vervolgens het gebied tussen Usselo en Twekkelo en eindigt in … zeg nu zelf, wat klinkt hier aannemelijker: Enschede of Tupelo?
Looka yonder! Looka yonder!
Looka yonder! A big black cloud come!
A big black cloud come!
O comes to Tupelo. Comes to Tupelo
Yonder on the horizon
Yonder on the horizon
Stopped at the mighty river
Stopped at the mighty river and
Sucked the damn thing dry
Tupelo-o-o, O Tupelo
In a valley hides a town called Tupelo
Distant thunder rumble. Distant thunder rumble
Rumble hungry like the Beast
The Beast it cometh, cometh down
The Beast it cometh, cometh down
Wo wo wo-o-o
Tupelo bound. Tupelo-o-o. Yeah Tupelo
The Beast it cometh, Tupelo bound
Why the hen won't lay no egg
Can't get that cock to crow
The nag is spooked and crazy
O God help Tupelo! O God help Tupelo!
O God help Tupelo! O God help Tupelo!
Ya can say these streets are rivers
Ya can call these rivers streets
Ya can tell ya self ya dreaming buddy
But no sleep runs this deep
No! No sleep runs this deep
No sleep runs this deep
Women at their windows
Rain crashing on the pane
Writing in the frost
Tupelos' shame. Tupelo's shame
O God help Tupelo! O God help Tupelo!
O go to sleep lil children
The sandmans on his way
O go to sleep lil children
The sandmans in his way
But the lil children know
They listen to the beating of their blood
listen to the beating of their blood
listen to the beating of their blood
listen to the beating of their blood
They listen to the beating of their blood
The sandman's mud!
The sandman's mud!
And the black rain come down
the black rain come down
the black rain come down
Water water everywhere
Where no bird can fly no fish can swim
Where no bird can fly no fish can swim
No fish can swim
Until The King is born!
Until The King is born!
In Tupelo! Tupelo-o-o!
Til The King is born in Tupelo!
In a clap-board shack with a roof of tin
Where the rain came down and leaked within
A young mother frozen on a concrete floor
With a bottle and a box and a cradle of straw
Tupelo-o-o! O Tupelo!
With a bottle and a box and a cradle of straw
Well Saturday gives what Sunday steals
And a child is born on his brothers heels
Come Sunday morn the first-born dead
In a shoebox tied with a ribbon of red
Tupelo-o-o! Hey Tupelo!
In a shoebox buried with a ribbon of red
O ma-ma rock you lil' one slow
O ma-ma rock your baby
O ma-ma rock your lil' one slow
O God help Tupelo! O God help Tupelo!
Mama rock your lil' one slow
The lil one will walk on Tupelo
The lil one will walk on Tupelo
Black rain come down, Black rain come down
Tupelo-o-o! Yeah Tupelo!
And carry the burden of Tupelo
Tupelo-o-o! O Tupelo! Yeah!
The King will walk on Tupelo!
Tupelo-o-o! O Tupelo!
He carried the burden outa Tupelo!
Tupelo-o-o! Hey Tupelo! [Repeat]
You will reap just what you sow
